parijsparijs

In de rue d’Amsterdam heeft de Franse drugsbestrijding de Nederlandse aanpak gedeeltelijk gekopieerd. Aan het eind van de straat ligt het Boedapestplein. Geen gezellige plek, maar een transitzone, pal tegenover tochtige en vervuilde dienstingangen van Gare Saint-Lazare. Een plein met gebrek aan sociale controle. De voortekenen zijn niet gunstig: zelfs de kiosquier is al maandenlang gesloten.

De bankjes op het Boedapestplein worden vaak bezet door de schipbreukelingen van de stationsbuurt. Straatbewoners die gebrek aan nachtrust compenseren. Gokkers op zwart zaad. Dronkelappen in hun roes. Heroïnegebruikers die met aanstekers en injectienaalden pijn en verdriet bestrijden.

Op het plein staat een automaat. Een vandaalbestendig ding met industriële uitstraling, gemaakt van beton en plaatstaal: je trekt er je heroïnespuiten. De spuit zit in een doosje (Stéribox), met een aluminium kookhulpje (Stéricup) om je bolletje heroïne te bereiden. Na gebruik werp je de spuit samen met het doosje terug in de automaat. Als beloning ontvang je een muntje waarmee je een nieuwe spuit trekt en de cirkel weer rond is.

De spuitenruiler is een zorgvoorziening voor een doelgroep die tegelijkertijd wordt opgejaagd, gecriminaliseerd of doodgezwegen. Soms helpt opjagen niet. Intraveneuze druggebruikers vormen een risicogroep voor AIDS. Met 5.000 nieuwe seropositieven per jaar is Frankrijk één van de Europese koplopers. Het schone-spuiten-beleid is dus hard nodig. De kleine afdekdopjes die op de spuiten zitten, liggen overal verspreid. Wie goed kijkt, ontdekt er tientallen wat wijst op intensief gebruik van de automaat.

De Franse praktijk van de spuitenruil bestaat ruim tien jaar. Sindsdien is weinig voortgang geboekt om de kloof tussen zorg en repressie te dichten. Principes staan pragmatisme in de weg. Voor aanpak van drugsgerelateerde problemen zoals AIDS is repressie en sociale uitsluiting geen oplossing. Heroïnegebruik in de open lucht op het Boedapestplein op den duur ook niet. Misschien wordt het tijd om over een gebruikersruimte na te denken.