parijsparijs

Harold Pinter is laureaat Nobelprijs voor de literatuur 2005. Parijs heeft de tickets voor Stockholm afbesteld. Nadat Londen ook al de Olympische hoofdprijs in de wacht sleepte, heeft Parijs opnieuw het nakijken.

Vanaf de geweigerde Nobelprijs voor de literatuur 1964 door de filosoof Sartre lijkt het nooit meer goed te komen tussen het comité uit Zweden en de francofone literatuur. In de beginjaren wordt la littérature de la langue française met Nobelprijzen overladen. Tussen 1901 en 1964 gaat de onderscheiding 12 maal naar francofone auteurs, een aandeel van ruim 20%. Nadat Sartre bedankt voor de eer, krijgt alleen Claude Simon (1985) de prijs nog. Eén Nobelprijs in de laatste 40 jaar. Wat ging er mis?

L’ambition francophone zit in het slop. Pretenties van een culturele uitzonderingspositie worden niet waargemaakt. Franse literatuur wordt weinig vertaald. Buiten de eigen taalgemeenschap wordt de Franse taal nauwelijks gelezen. Het Frans is een wereldtaal op retour. Neem Internet, rond 4% van de gebruikers heeft Frans als moedertaal. Niet iets om dik of geringschattend over te doen. Een aandeel van 4% is respectabel, ongeveer gelijk aan Koreaans, Portugees en Italiaans. Maar op Internet domineert Engels (35%) met grote gemeenschappen Duits (7%), Japans (8%), Spaans (9%), Chinees (14%). Frans krijgt de trekken van een ordinaire voertaal. Handig om in Dakar of Djibouti een taxi te bestellen.

Terug naar de Nobelprijs. Een schrijver kan deze prijs winnen, in 20 talen worden vertaald maar niet op de bestsellerslijst van megaboekwinkels of Allbookstores.com belanden. Misschien moet Parijs de kaarten niet langer zetten op potentiële Nobelprijswinnaars, maar op Franstalige supersellers. Auteurs van het kaliber J.K. Rowling, Danielle Steel en Dan Brown. Die kunnen dan, in vertaling, het Franse culturele project ondersteunen. De Franse filmindustrie geeft het voorbeeld door meer Engels gesproken Franse films uit te brengen. Franse cultuur zonder taal dus, het is even wennen.